Yurtdışı Yatırım Rehberi – Lokasyon Seçimi

Şirketlerin coğrafi genişlemeleri; ‘yeni bir üretim tesisi, dağıtım merkezi, bölgesel yönetim ofisi ya da son tüketiciye birebir hizmet sunacağı bir iş birimi` seklinde farklı yollarla olabilir. Her biri icin bakilmasi gereken farklı coğrafi avantajlar; şirketlerin basarisi için kritik öneme sahiptir. Bu sebeple doğru yer secimi esastır.

Bununla birlikte çok az sayıda şirket lokasyon seçimini metodolojik olarak ele almaktadır. Dijital ortamlardan toplananan temel ve basit bilgilerle birlikte konjonktürel anlık gelişmeler sonucu alınan sezgisel kararlar çoğunlukla yüksek zorluklar ortaya çıkarmaktadır.

Basarili Yatırım Lokasyon Seçimini 10 adımda incelemek gerekirse, aşagidaki adımlar üzerinden ilerlenebilir.

1. Yatırım Yöntemi Kararı

Her bir yönetim maliyet, risk ve zamanlama açısından kendine has avantaj ve dezavantajları vardır. Sıfırdan yatırım yapma, dış kaynak kullanımı, ortak girişim & satın alma yöntemlerinden biri seçilebilir. Özetle yöntemler;

    1. GreenField/Sıfordan Yatırım: Büyük risk taşır, kontrol edilebilirlik yüksektir, kuruluş maliyeti yüksektir.
      • Örnek: Toyota’nın 2015’te duyurduğu ve 2019’da üretim başlattığı Meksika’daki üretim tesisi. Kendi sistemi ve düşük işçilik maliyeti ve konum avantajı ile Amerika pazarında rekabetçi olmayı hedeflemiştir.
    2. BrownField/Satın Alma: Yürüyen iş sebebi ile kuruluş maliyeti düşüktür.
      • Örnek: Tata’nın 2008’de UK’de Jaguar ve Land Rover’ı satın alarak patent hakkı, üretim tesisleri, dizayn merkezleri ve satış noktalarına sahip olması.
    3. Joint Venture/Ortaklık: Yabancı ortak teknoloji/finans/iş modeli sunarken, yerel ortak mevcut ülkede iş yönetmeye dair yetkinlik ve bilgi sunar.
2.Stratejik Hedeflerin Netleştirilmesi

Odak noktasını kaybetmemek için, stratejik hedef önceliklendirmesinin yatırım araştırması öncesi netleşmesi önemlidir.

Bu hedefler; pazar fırsatlarına erişim, riski farklı coğrafyalara dağıtma, müşterilere yakınlık, hammaddeye erişim, önemli becerilere erişim ya da tedarik zinciri odaklı olabilir.

Gruplanmalarına dair farklı görüşler yer alsa da stratejik hedefler 4 temel başlık altında incelenebilir.

    1. Pazar Arayışı
    2. Verimlilik Arayışı
    3. Stratejik Varlık Arayışı
    4. Hammadde Arayışı
3. Proje Parametrelerinin Tanimlanmasi

Kurulacak iş için temel parametrelerin lokasyon arayışı öncesi tanımlanması sürecin verimliliğini ve yatırım kararının doğruluğunu artıracaktır. Bu noktada yüzlerce istatisttiki veriden konu iş modelini etkileyecek en önemlileri sıralanmalıdır.

Yapılacak ideal matris için; iş yapma kolaylığı, ülke borçluluğu, geniş bant erişim oranı, rekabetçi yetenek endeksi, işgücü maliyeti gibi yüzlerce istatistiğe; istatistik büroları, sanayi birlikleri, eğitim kurumları, WEF, IMD, WB, Dünya bankası, Economist Intelligence Unit gibi kaynaklardan ulaşılabilir.

4.Gercekçi Zaman Aralıkları Belirlemek

Sıklıkla yapılan bir diğer hata ise lokasyon seçiminde acele ederek, uygulama sürecine yeterli plan olmadan başlanması ve sonrasında beklentiden oldukça uzak proje tamamlanma süreleridir. Bunun için temel ihtiyaç, masabaşı araştırması sonrası yerinde araştırmanın ve paydaşlarla yapılacak proje yönetim disiplinindeki müzakerelerin tamamlanmasıdır.

5.Lokasyon Olcütlerinin Belirlenmesi

Üretim ve Dağıtım merkezi gibi temel tesis türleri için gereksinimler belli olsa da, faaliyet gösterilen sektör ve pazar özelinde seçim kriterlerinin belirlenmesinin kompleksitesi artabilmektedir.

İlgili coğrafyanın ya da sektörün makro trendler ya da coğrafi dinamiklere paralel gösterdiği değişimler, mevzuat ve vergi politikalarında var olan -ya da daha kritiği yakın zamanda gerçekleşebilecek- özel kondisyonlar, yapılacak tercihlerin ölçütlerinin berlirlenmesini kritik kılmaktadır.

Lokasyon ölçütlerinin tanımı, projenin stratejik hedeflerini ve projenin daha önce tanımlanan yeni tesisin işletme gereksinimlerini yansıtmalıdır.

6. Cografi Kapsamin Tanimlanmasi

Coğrafi kapsamın tanımlanmasında ideal yöntemlerde biri uzun vadeli stratejilere paralel bir kısa liste hazırlanmasıdır. Bu kısa liste ülke ya da şehir detayında olup; “maliyet azaltma, operasyonel ya da finansal sinerji yaratma, hedef müşterilere yakın olma vb” gibi stratejilere hizmet etme seviyesine göre daraltılarak coğrafi seçenekler daraltılmalıdır.

7.Ilgili Verilerin Toplanmasi

İlgili verilerin toplanmasında temel yanılgılardan biri, yapılacak araştırmanın masa başı bir araştırma olmasının yeterli olmasıdır. Oysa ki yapılacak yatırım maddi ve işgücü olarak gözönüne alındığında; ilgili coğrafyalarda yer alan konu uzmanları (SME, subject matter expert) üzerinden yapılacak karşılaştırmalı bir analiz; rakamsal verilerin, anlatılan deneyimlerle birlikte bir bütün oluşturması açısından önemlidir.

 Temelde toplan tüm verilerin;

    • güncel,
    • eş kaynaklı ve eş birimli olarak karşılaştırılabilir ve
    • objektif, teyit edilmiş” olması önemlidir.
8.Detayli Analiz Yapilmasi

Alternatiflerin arasındaki farkların daha net bir şekilde ortaya konulması için önemli aşamalardan bir diğeri, toplanan verilerin finansal ve operasyonel bir simülasyon ile analizinin yapılmasıdır.

Bu analiz yapılırken alınan rakamlar ve zaman planları “veri ve varsayım” olarak ikiye ayrılmalı; varsayımlarda “iyi senaryo ve kötü senaryo” olmak üzere alt alternatifler üzerinde çalışılmalıdır. Varsayımlara örnek olarak ilgili ticari işletmeyi hayata geçirmek için yerel mercilerle yürütülecek prosedürel işlemlerin alacağı süre ve kolaylıktan, inşaat sözkonusu olduğunda yüklenicinin alt sorumluluklarını yerine getirmedeki zorluklara kadar geniş bir yelpaze değerlendirilmelidir.

9.Nihai Lokasyonun Ziyaret Edilmesi

Tüm analizler bittikten sonra, 2-3 gün sürecek bir ziyaret ile;

    • devlet yetkilileri ve ekonomik kalkınma ajansları ile toplantılar,
    • sahaların (arazi veya binaların) fiziksel denetimler ve
    • eğitim veya işgücü eğitim kurumları, sanayi dernekleri veya potansiyel ortaklar ve tedarikçiler gibi ilgili yerel temaslarla toplantılar gerçekleştirilmelidir.

Ayrıca, orada yatırım yapma ve işletme tecrübelerini paylaşmaya istekli olan diğer yabancı yatırımcılarla “kayıt dışı” toplantılar düzenlemek de fayda sağlayacaktır.

10.Tesviklerin Gozonunder Bulundurulmasi

Teşvikler kötü bir lokasyonu iyi yapmayacağı gibi, iyi bir lokasyonun teşvik sunmaması da negatif karar verme sebebi olmamalıdır.

Bununla birlikte kısa liste oluşturulduktan ve analizler ile yerinde ziyaret tamamlandıktan sonra eldeki alternatiflerin birden fazla olması durumda; detaylı bir teşvik araştırması yapmak, yapılacak yatırımın metodu ve şeklinde yapılacak küçük değişiklikler ile büyük finansal faydalar sunabilmektedir. Özetle yatırıma başlanmadan önce detaylı bir teşvik sorgulaması yapılmalıdır. Teşvikler, dünya çapındaki hükümetler arasındaki rekabette yatırım çekmek için önemli rol oynamaktadır.

Bununla birlikte şirketler ayrıca, tüm teşvik programlarının ayrıntılı uygulama ve raporlama gereksinimlerine sahip olduğunu ve yerine getirilmedikleri takdirde geri ödemeleri ve cezaları tetikleyebilecek performans yükümlülüklerine bağlı olduğunu akılda tutmalıdır.

 

Kaynakça: Deik Yurtdışı Açılım Rehberi, Diğer

1 Comment

  1. Great content! Super high-quality! Keep it up! 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *