Dinamik Strateji: Rekabetçi Yaşam Döngüsü Analizi

Rekabetçi Yaşam Ömründeki Aşamalar

Rekabetçi Yaşam ömrü; endüstri ya da ürünlerin 4 aşamada benzer davranışlarla evrimleştiklerini işaret eder.

Bu aşamalar giriş, büyüme, olgunluk ve düşüştür.

Her bir ürün ya da endüstri, yıkıcı bir değişim/dönüşüm ile başlar. Bu dönüşümler 2 şekilde tetiklenir; teknoloji ya da müşteri davranış değişimleri.

Örneğin elektrikli araçlar. 100 yıldır varlar, ancak son 20 yılda önem gösterildiler.

Bu şekilde;

    • teknoloji gelişti,
    • üretim verimli hale gelmeye başladı,
    • tüketicilerin ilgisini çekti,
    • daha çok yatırımcı oyuna girdi
    • ve üretim daha da verimli hale gelmeye başladı.

Her bir aşama için müşteri/pazar davranışları benzer özellikler gösterip, firmaların alacakları pozisyonlar bu özelliklere göre şekillenmelidir.

Elektrik araç pazarının başlangıcında spor araçlarla yola çıkan Tesla’nın, bugün sedan araçlara -yüksek teknoloji ile farklılaşma vaadini koruyarak- yönelmesinin de ardında da bu pozisyon alma stratejisi yer almaktadır.

Lider ve Dominant Firmalar Neden Başarısız Olurlar?

Temel sebebi; liderliği elinde tutan firmaların dönüşüm ve değişimden imtina etmesidir.

    • En temel örneği fotoğraf filmi lideri olan Kodak‘ın dijital fotoğraf sektörüne yönelik öngörüde bulunma ve hatta uyum sağlamayı red etmesidir.
    • Bir diğer örnek Blockbuster isimli videokaset ve dvd kiralayıcı firmanın, online yayın iş modellini gözardı etmesidir.

Bununla birlikte inovasyonu standart proseslerine dahil eden firmalar, liderliği ellerinde bulundururken, makro trendleri ve teknolojik gelişmelerin onlara sağlayabilecekleri avantajları gözlemleyip iş modellerini evirirlerse; sektörü dönüştürme şansları çok daha yüksektir.

    • Buna örnek olarak ise “Zarf ile disk göndererek büyüyen Netlifx‘in, online yayın teknolojisi ve paralelindeki müşteri davranışları ve beklentileri ile iş modelini bugünkü hale getirmesi” verilebilir.
    • Netlix bu dönüşüm yaptıktan sonra durmamış, yine liderliğin verdiği bilinirlik, değişimi tetikleyebilme ve finansal gücü ile bu sefer gözünü yapım endüstrisine dikerek, prodüksiyon şirketlerine bağımlılığını ortadan kaldırmaya başlamış; büyük bütçeli yapımları, bilinirliği yüksek kadrolar ve etkin pazarlama stratejileri ile birleştirerek, etki alanını genişletmeye devam etmektedir.
    • Özetle, ürünü ve iş modelinin olgunluk evresinde durağan halde kalmasına izin vermemektedir.

Rekabetçi Yaşam Döngüsü Analiz Şablonu

Rekabetçi Yaşam Döngüsü analiz aracı kullanımı, çeşitli iş kollarımızı haritalamaya başlamamızın temel yollarından biridir. Nerede olduğumuzu anlayıp; yaşam döngüsünde bulundukları yer göz önüne alındığında, bu işletmelerin her birinin gelecekteki gelirlerini tahmin edebiliriz.

En önemlisi bu endüstrilerde meydana gelebilecek yıkıcı değişimlerin; ne zaman meydana geleceklerini ve nasıl ortaya çıkacaklarını öngörerek planlamalarımızı buna göre yapabiliriz.

Analiz şablonundaki evreler 3 aşamadan oluşur;

  1. Giriş (Emergent) Fazı
  2. Gelişme (Growth) Fazı
  3. Olgunluk (Mature) Fazı

Her bir aşamanın başlangıcı ise aşağıdaki 3 süreç ile gerçekleşmektedir.

  1. Yıkıcı Dönüşüm (Distruption)
  2. Normalleşme (Annealing)
  3. Durgunluk ( Shakeout)

Kaynaklar: Virgina Universitesi- Advanced Business Strategy,Prof Dr. Demih Ökleş

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *