Yatırımlar: NPV & IRR Nedir?

Yatırım kararlarından önce yapılan fizibilitelerde görülmek istenen performans metrikleri genel olarak TL/dolar ve % olarak 

ifade edilmektedir. Bu ihtiyaca cevap verene temel 2 metod IRR & NPV’dir.

NPV mutlak bir değer iken, IRR ise % olarak ifade edilmektedir.

NPV, iskonto oranına göre ( faiz, kredi maliyet oranı vb.) değişkenlik gösterir.

IRR ise, değişen iskonto oranlarına göre aynı sonucu vermektedir.

Örnek:

Aşağıdaki örnekte işletmenin 7% kredi maliyeti ile yürüteceği bir işteki nakit akışı ve NPV, IRR değeri görülmektedir.

Bu işletme 5 yıl sonra, paranın bugünkü değeri ile 43.670 $ kazanacaktır.

Bu operasyonu yapmak, finansman maliyetlerinin değiştiği ortamda, 19% kredi maliyetinden sonra anlamlı değildir.

YıllarNakit Akışları ($)
0-50.000
1-25.000
2-10.000
320.000
450.000
5100.000
İskonto Oranı (%)7%
NPV43.670 $
IRR19%

NPV

NPV, projenin yıllara göre getireceği finansal faydanın, bugünkü değere indirgenmiş halidir.

Örnek:

Yıllık 20% enflasyon olan bir ülkede,

1 yıl sonraki 100 TL’nin NPV’si: 100/(120%)= 83 TL’dir.

Bunun anlamı; bu yıl tanesi 1 TL olan 100 ekmek alabildiğimiz 100 TL ile;

1 yıl sonra ancak 83 adet ekmek alabileceğimizdir.

Yani; 1 yıl sonrası 100 TL, bizim için aslında bugünkü değeri ile 83 TL’dir.

NPV’nin sıfıra eşit olması durumunda yatırım kâr getirmeyeceğinden proje hayata geçirilmez. IRR bize bir sınır çizer ve onun altındaki faiz oranının piyasada geçerli olması durumunda yatırımın kârlı olacağını ifade eder

    • Eğer NPV > 0, projeye yatırım yapabiliriz.
      • Örnek: Yıl -100 K $ nakit akışı, 2.yıl 130 K $ nakit akışı, 20% faiz oranı

(-100)+(130/1.2) = 8.3 K $

    • Eğer NPV < 0, projeyi reddetmeliyiz.
      • Örnek: Yıl -100 K $ nakit akışı, 2.yıl 130 K $ nakit akışı, 35% faiz oranı

(-100)+(130/1.35) = -3.7 K $

 

IRR

IRR, yatırım projesinin NPV’sini sıfıra eşit eden iskonto oranını ifade eder, başabaş noktasıdır.

İngilizcesi Internal Rate of Return, Türkçesi ise İç Verim Oranı’dır.

Projenin uzun vadede toplam değerini, proje yatırım maliyetine eşitleyen iskonto oranına irr denir.

Özetle;

Projenin Uzun Vadedeki Toplam Değeri = Projenin Yatırım Maliyeti

olduğunda iskonto oranı/faiz oranı = IRR’dır.

Örnek:

Aşağıdaki örnekte dikeyde elde edilen gelirin, farklı faiz oranlarındaki NPV’si 8.7%’de sıfıra eşitlenmektedir. Öyleyse projenin IRR’ı sıfırdır.

Projede kredi maliyetine dair faiz oranı 9.7% ise bu projeye başlamak anlamlı değildir. Faiz oranı 7.7% ise anlamlı ve karlıdır.

IRR hesaplamak için elimizde projenin forecast edilmiş bir serbest nakit akım projeksiyonu olmalıdır.

IRR’ın 15% çıktığını varsayalım. 15% iyidir ya da kötüdür demek mümkün değildir. Bu tamamen yatırım yapılacak sektöre,

ülkeye, ülkenin faiz, enflasyon durumuna göre değişkenlik gösterebilir, bunun değerlendirmesi yatırımcıya kalmıştır.

Nakit akışlarını ise bu tip projeksiyonlarda hard currency, yani $ ve € olarak yapmanız önerilir. Sebebi nakit akışınızın zaman

içerisindeki değer kaybından olabildiğince arındırılmış olacağıdır.

    • Eğer IRR % > Finansman Maliyeti % , projeye yatırım yapabiliriz.
      • Örnek: 20% kredi maliyeti ile 15% IRR’ı olan proje.
    • Eğer IRR % < Finansman Maliyeti % , projeyi reddetmeliyiz.
      • Örnek: 20% kredi maliyeti ile 25% IRR olan proje.